Tuesday, 21 August 2007
19 жніўня 2007 г. у саборы святога Кірылы Тураўскага ў Брукліне (штат Нью-Ёрк) адбылася ўрачыстасць з нагоды 450-годдзя з дня нараджэння Льва Сапегі, палітычнага, грамадскага і ваеннага дзеяча Вялікага Княства Літоўскага (ВКЛ). Больш за 30 гадоў ён быў падканцлерам, гэта значыць другой асобай у краіне пасля вялікага караля, а гэта значыць вялікага князя літоўскага Жыгімонта (Жыгімонта) ІІІ Аўгуста.
Падчас святкавання беларускі музей падараваў мастацкі твор Алеся Шатэрніка з выявай Льва Сапегі, на сустрэчы выступілі вядомыя дзеячы беларускага замежжа.
На жаль, мастака не было. змог прыехаць на прэзентацыю сваёй карціны, таму яго кароткі ліст пра карціну зачытала яго дачка, таксама мастачка, Юлія Шатэрнік:
ЛЕЎ САПЕГА …
Ён ішоў наперадзе свайго часу і хацеў кіраваць грамадствам. А грамадства азіралася ў звыклае і добра вядомае ўчора… Грамадства не разумела яго, бо шукала жыцця ў сённяшнім дні... Жыццёвым дэвізам Сапегі была вера.
«Не толькі я, але і жыццё маё належыць бацькаўшчыне» яшчэ ў маладыя гады Сапега ўразіў караля і вялікага князя Стэфана Баторыя сваім веданнем заканадаўства, што кароль прызначыў яго разам з Астафіем Валовічам (Астафіем Валовічам) і Крыштафам Радзівілам (Хрыштафам Радзівілам) стварыць трыбунал Вялікага Княства, а потым і Статут ВКЛ…Такім чынам, Статут быў вынікам заканадаўчай думкі «мясцовай шляхты» . У прадмове да Статута Сапегі выказваюць свой погляд на прававую дзяржаву і грамадства. «Дзе пануе закон або Статут, там сам Бог усім кіруе». Сапега лічыў, што чалавек павінен апаганіць пэўныя прававыя нормы, якія б яго ўзвышалі і абаранялі ад ганебных учынкаў. А…што тычыцца Краіны, то гарантыяй яе росквіту і велічы з’яўляецца яе прававы рэжым… Манархі і ўрад павінны падпарадкоўвацца заканадаўству. Такім чынам погляды Сапегі паўплывалі на гуманны характар законаў Статута. Для новай канстытуцыі чалавек простага паходжання быў «тварэннем Божым»… Статут абвяшчаў роўнасць усіх перад законам. Яна абараняла правы жанчын і непаўналетніх, пацвярджала прынцып свабоды веравызнання; не дазвалялася трымаць у няволі свабодных людзей… Дзяржава брала на сябе адказнасць за прыроду, уводзіўся парадак карыстання зямлёй, лясамі, рэкамі і азёрамі… Статут абвяшчаў ВКЛ незалежнай краінай…
Літва (Беларусь) жыла па Статуту да сярэдзіны ХІХ ст.
На працягу 200 гадоў Статут быў самым непераўзыдзеным зводам законаў у Еўропе і аказаў значны ўплыў на еўрапейскую прававую свядомасць…
Сваю тытанічную працу ён вобразна акрэсліў як «паказаў найлепшая і кожнаму дарога да пазнання права»<<Дарогу ладнейшую и снаднейшую кождому ку ведомости права показал>>…«Буду ахоўваць кавалак айчыны, пакуль жыву» - такую мэту меў Леў Сапега. твор …Сёлета спаўняецца 450 гадоў з дня нараджэння гэтага выдатнага дзяржаўнага дзеяча…
Пра гэта думаў жывапісец, пісаючы алеем сваю карціну “Леў Сапега на хрыплым, пад бела-чырвоным колерам” белая паласа з надпісам “1557 САПЕГА 1633”… Мастак выкарыстаў іканаборчы матэрыял з так званых сармацкіх партрэтаў і ў прыватнасці партрэта Льва Сапегі XVII ст.…
Алесь Шатэрнік
Пасля гэтага пра Льва Сапегу больш падрабязна распавялі сябры рады Беларускага музея: Анатоль Колбун і Мікола Сагановіч, з дакладам выступіў Уладзімір Целіца.
Гэтае свята прайшло ў цёплай сяброўскай атмасферы.
Далучайцеся да справы стварэння музея ахвярнай працай або грашыма і наведайце новыя выставы, якія адбудуцца ў будучыня
www.belmuseum.org
